selecteer taal nl en de fr fy
Geschiedenis

De wolkammerij

Eise Eisinga werd op 21 februari 1744 in Dronrijp geboren. Daar volgde hij ook de lagere school. Zoals zoveel kinderen in die tijd moest hij thuis komen werken, in zijn geval in de wolkammerij van zijn vader. Naast het wolkammen nam hij van zijn vader de interesse voor zaken als sterrenkunde en wiskunde over. Hij was zó leergierig dat hij al op jonge leeftijd wekelijks naar Franeker liep, waar hij met Willem Wijtses, een wolverver, de wiskundeboeken van Euclides bestudeerde.

Op 24-jarige leeftijd trouwde Eisinga met Pietje Jacobs, waarna hij zich in 1768 als wolkammer te Franeker vestigde. Zijn grote kennis van de wis- en sterrenkunde kwam goed van pas toen in mei 1774 onrust uitbrak naar aanleiding van de voorspelling van Eelco Alta over het einde der tijden (zie hieronder). 

Eisinga had alle kennis in huis om in zijn woonkamer een model van het zonnestelsel te bouwen. Hiermee wilde hij laten zien dat er geen reden was voor paniek. Tussen zijn allereerste idee en de uiteindelijke realisatie verstreken slechts zeven jaar.
 

Het einde der tijden?

De samenstand van 1774

Op 8 mei 1774 vond een bijzondere samenstand van planeten plaats. In de vroege ochtend stonden Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en de maan dicht bij elkaar aan de hemel. Er werd beweerd dat deze hemellichamen op elkaar zouden botsen, waardoor de aarde uit haar baan geslingerd zou worden en in de zon verbranden. 

Deze voorspelling werd gedaan door Eelco Alta, predikant uit Bozum. In april 1774 verscheen in de Leeuwarder Courant een stukje over het geschrift van deze 'liefhebber van de waarheid', zoals hij zichzelf noemde. Het geschrift droeg de titel: 'Philosophische bedenkingen over de conjunctie van de planeten'.

Alta’s ideeën zorgden voor veel onrust onder de bevolking. De overheden probeerden in te grijpen door het geschrift te verbieden, maar het kwaad was al geschied.
 

Documentaire op dvd!

Van het wonderlijke verhaal van Eisinga, met bijzondere mensen in een tijd vol wetenschappelijke en sociale ontwikkelingen, is een dvd gemaakt. In deze documentaire met gespeelde scènes komt de geschiedenis tot leven: we kijken mee over de schouder van Eise Eisinga!

'Eise Eisinga, het fenomeen van Franeker' is gemaakt door Anton Stoelwinder Filmproducties uit Gorredijk, in nauwe samenwerking met het Eise Eisinga Planetarium.

De dvd is voor € 19,95 verkrijgbaar in het Planetarium of voor € 21,95 te bestellen door dit bedrag over te maken op rekening 32.04.78.777 van het Eise Eisinga Planetarium te Franeker, o.v.v. DVD-film.